Pinot Noir (zwany również Noir lub Noirien) to odmiana wyjątkowo
wrażliwa na warunki klimatyczne, dobór podłoża. Z tego m.in. powodu jego
uprawa, proces winifikacji są bardzo drogie i wymagają od plantatora ogromnej
wiedzy, doświadczenia i pasji połączonej z intuicją graniczącej z geniuszem.
Tłumaczy to także dlaczego poza granicami ojczyzny szczepu do dziś nie
wyprodukowano wina o pełniejszym stylu i wyższej jakości.
Pinot Noir ma w skórce stosunkowo mało taniny i barwnika. Powstałe z
niego wina mają niezbyt ciemną barwę – często złamaną brązami, fioletem lub
kolorem cegły. Zawierają sporą ilość alkoholu, średnią do wysokiej kwasowość.
Wśród aromatów Pinot Noir wyczuwa się bogactwo małych czerwonych owoców:
truskawki, maliny, jagody, wiśni, lukrecji oraz zapachy lasu: grzyby, wilgotna
ściółka leśna. Wino długo starzone nabiera z czasem aksamitnej konsystencji, a
jego bukiet rozwija się w kierunku tak odległych aromatów jak zapach skóry,
kawy, dziczyzny, pieczonego chleba.
Jak wspomniano – podstawowym czynnikiem warunkującym powstanie tak
niepowtarzalnych win jest
terroir panujący w całej prowincji. W
przypadku win pochodzących z obu wymienionych burgundzkich okręgów waga
terroir
nabiera – wobec ukształtowania terenu i organizacji winnic - szczególnego
znaczenia. Cały ów teren to nadzwyczajna mozaika miniaturowych winnic, które
rozciągają się w przypadku Cote d'Or: na północy w Cote de Nuits, a na południu
– w Cote de Beaune. Odmienność warunków wpływa nawet na wina wytwarzane w
poszczególnych gminach regionu. Sądząc po produkowanych winach najważniejszymi
gminami na północy są: Fixin, Gevrey-Chambertin (8 win pochodzących z tej gminy
należy do Grand Crus Classe), Denis Bonnes Mares, Chambolle-Musigny, Vougeot
Clos de Vougeot, Nuit Saint-Georges, Vosne-Romanee, Flagey-Echezaux. W Cote de
Beaune miano najznakomienitszych zyskały gminy: Ladoix, Alexe-Corton, Beaune,
Pommard, Volnay, Auxey-Duresses, Monthelie, Saint-Romain, Saint-Aubin.
Inne burgundy zrodzi zatem Pinot Noir uprawiany na zwróconych ku
wschodowi zboczach Cote de Nuits z wapiennym i marglowym podłożem glebowym, a
inne uprawiany w Cote de Beaune – gdzie łagodne stoki pagórków tworzą mniej
surowy krajobraz, a żwirowe i gliniasto-wapienne gleby zabarwione żelazistymi
minerałami świetnie służą czerwonym winom nadając im mineralne aromaty przy
pierwszym kontakcie z winem.
Pinot Noir – składnik kupaży
w Szampanii
Szczep Pinot Noir uprawiany jest również w Szampanii (stanowi 35%
winorośli), gdzie – obok Chardonnay i Pinot Meunieur – jest odmianą wchodzącą w
skład kupaży przy produkcji szampanów (w przypadku Champagne Jacquart - Pinot
Noir stanowi 35%). To właśnie tej odmianie zawdzięczamy złożoność, pełną
strukturę najbardziej prestiżowych trunków świata.
Szampania z chłodnym klimatem i łagodzącym wpływem Atlantyku stwarza optymalne
warunki do dojrzewania gron Pinot Noir. Zapewnia to dłuższe dojrzewanie, a w
konsekwencji harmonię, pełnię owocowości i elegancję wina.
Sukcesy uprawy Pinot Noir w
Kalifornii
Pinot Noir od kilku lat przeżywa okres świetności w Kalifornii, gdzie odmiana
ta staje się coraz bardziej popularna i – co ważniejsze – przynosi coraz
ciekawsze efekty. Producenci kalifornijscy prześcigają się w coraz
staranniejszej dbałości o jakość klonów szczepu Pinot Noir, dążąc do
naśladowania warunków panujących w burgundzkich winnicach Cote de Beaune (por.
Russian River Valley w Sonomie, Los Carneros w Napie).
Decydujący wpływ na klimat w tamtejszych regionach Kalifornii mają
chłodne masy powietrza znad oceanu upodabniające warunki atmosferyczne do
wspomnianych burgundzkich terenów, a także do chłodu Szampanii. W ten sposób
powstają tu wina nawiązujące do burgundzkich tradycji winiarskich – trunki o
mocnej budowie, wysokiej wytrawności i bogactwie owocowych aromatów (por. wina
Williams Seylem, Rochioli, Gary Farrell), a także niezwykle delikatne wina
musujące powstałe z Pinot Noir i Chardonnay. Winogrona tam uprawiane, dzięki
silnym wiatrom dojrzewają bardzo długo, co pozwala na koncentrację owocowych
nut w możliwie maksymalnym stopniu.
W zachwytach nad kalifornijskimi Pinot Noir należy jednak pamiętać, że
najwspanialsze Pinot Noir powstają w Burgundii. I tylko wina pochodzące z
francuskiej prowincji mogą być nazywane burgundami. Nie tak bardzo odległa
historia pokazuje, że zauroczenie kalifornijskich producentów tym
stricte
burgundzkim szczepem przybrało dosyć kontrowersyjny wymiar. Zaczęto bowiem dla
win kalifornijskich produkowanych z Pinot Noir stosować oznaczenia Red
Burgundy. Ta dwuznaczność nazewnictwa – wobec wyraźnych protestów burgundzkich
plantatorów, według których szkodziła ona dobremu imieniu i wypracowanej przez
stulecia tradycji burgundzkich
domaine – została zaprzestana i dziś
fascynacja ta przejawia się wysoką dbałością o jakość uprawy i produkcji win z
Pinot Noir.
Pinot Noir w innych
regionach świata
Swoją obecność Noir zaznacza także w winnicach Południowej Afryki.
Chociaż w czystej postaci występuje bardzo rzadko, stanowi składnik lokalnej
odmiany Pinotage, będącej krzyżówką właśnie Pinot Noir i Cinsault. Wina
wytwarzane z Pinotage mają czereśniowy posmak i mocną budowę, które
niewątpliwie odziedziczyły po Pinot Noir. Sukces nie tylko lokalny, ale i
międzynarodowy tej odmiany możliwy był – oprócz wykorzystaniu klonów odmiany –
także dzięki uwarunkowaniom klimatycznym. Winnice Afryki Południowej – wbrew powszechnej
opinii – zlokalizowane są bowiem w klimacie bardzo zbliżonym do
śródziemnomorskiego. Znaczący wpływ na powolny rozwój winorośli i owoców mają z
jednej strony stałe wiatry zachodnie, które chłodzą tereny winnic Stellenbosch,
a z drugiej czerwone gleby o doskonałych właściwościach retencyjnych.